أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

866

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

( 1 ) . چنين است در نسخهء الف ؛ II , Vullers ، 999 : گژه - concha venerea . ( 2 ) . الحلزون الابيض ، نك . شمارهء 345 . ( 3 ) . سپيدمهره ، نك . شمارهء 72 ، يادداشت 11 . ( 4 ) . كزك ، احتمالا نوشتار ديگر « كژه » . 902 . كسيلا 1 - ؟ [ كسيلا - داروى ] هندى ، پوست درخت به رنگ سرخ با مزهء گس و قابض است و هنگام جويدن اندكى چسبناكى احساس مىشود . در كتاب‌ها گاهى به‌جاى « كاف » ، « قاف » مىنويسند . ارجانى : شاخه‌هاى [ كسيلا ] به شاخه‌هاى روناس مىماند اما روى آنها سياهى بيشتر است . ( 1 ) . چنين است ابن سينا ، 347 ؛ محيط اعظم ، IV ، 82 ؛ II , Vullers ، 836 ؛ تاج العروس ، VIII ، 98 و II , Dozy ، 468 : كسّيلى . مىپندارند كه اين معرب « كهيلى » هندى باشد به معناى « برگ‌هاى تامول » كه همراه با ديگر تركيب‌ها براى جويدن تهيه مىكنند ؛ Platts ، 886 ؛ طبق عيسى ، 3 49 كسيلا - Cinnamomum cassia Bl . ( دارچين ) . ( 2 ) . نسخهء فارسى مىافزايد : « به لغت هندى او را كهيلا گويند » . 903 . كسب 1 - كنجاله اين [ باقىمانده ] خشك پس از روغن‌كشى يعنى كنجاره 2 است . ( 1 ) . اين عنوان در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده و در نسخه‌هاى ب ، پ و فارسى حذف شده است . ( 2 ) . كنجاره ، ديگر مترادف فارسى « كنجاله » ، II , Vullers ، 893 . 904 . كشن 1 صهاربخت : اين « كرسنّه » 2 است . او در جايى ديگر مىگويد كه اين « جرجر » 3 - باقلى خشك است . ( 1 ) . Vicia ervillia Willd . ؛ عيسى ، 18 188 ؛ III , Low ، 484 . اغلب به صورت « كشنى » ديده مىشود ؛ لسان العرب ، XIII ، 358 ؛ II , Dozy ، 473 ؛ II , Vullers ، 846 . ميمون ، 185 : كسنى ، نسخهء فارسى : كسن . ( 2 ) . نك . شمارهء 890 . ( 3 ) . جرجر ، نك . شمارهء 132 ، يادداشت‌هاى 3 و 4 .